ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

درس اصول آيت الله گنجي

جلسه ي صد و سی  و يکم

92/03/04

موضوع :: حدود اخبار من بلغ
زمان حجم دانلود پخش
00:42:58 12.02 MB دانلود

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

بسم الله الرحمن الرحیم بحث در این مورد بود که اگر خبر ضعیفی قائم شد بر وجوب یا حرمة مشهور فتوی داده اند به استحباب و کراهة ایا اخبار من بلغ خبر قائم بر وجوب و حرمة را شامل میشود یا نه؟ بر مسلک این که وجوب و حرمة مرکب باشند مشکلی نداریم و شیخ انصاری هم از همین را حل کرده است و گفته وجوب رجحان فعل را می رساند و تبعض در مدلول تضمنی عیبی ندارد و اما بر مبنای بساطة مشکل داریم و مهم قول اول(جعل حجیة) و دوم(جعل استحباب) است اشکال این است که خبر ضعیفی که وجوب را می گوید وجوب طلب اکید است و لا یرضی به ترکه لازمه است و بالإلتزام دلالة دارد بر ترتب ثواب است و بناء بر قول اول مدلول مطابقی را که نمی تواند حجة کند و بگوید خبر ضعیف حجة است فثبت الوجوب چون معارض است با ان جاءکم بناء و احدی نگفته است باقی مانده مدلول التزامی ، اخبار من بلغ مدلول التزامی را حجة کند در نتیجه ثبت الثواب فثبت الإستحاب . ولکن این تقریب دو اشکال دارد اشکال اول لازمه اش تفکیک بین مدلول مطابقی و التزامی است یکی بحثی است در تعادل و تراجیح که بین مدلول مطابقی و التزامی تفکیک ممکن است مثل آخوند که می گوید تفکیک ممکن نیست یا ممکن نیست درست است که مدلول التزامی وجودش تابع التزامی است و مدلول التزامی تابع مدلول مطابقی است وجوداً آیا حجیة هم تابع است وقتی مدلول التزامی می تواند حجة باشد که مدلول مطابقی هم حجة باشد یا نه می شود مدول مطابقی حجة نباشد ولی التزامی حجة باشد نائینی فرموده که تابع نیست می شود که مدلول التزامی حجة باشد و ولی مطابقی حجة نباشد بر مبنای اول مشکل نداریم اخبار من بلغ حجة میکند مدلول التزامی را فثبت الإستحباب. این مشکل بناء بر قول دوم نیست چون نظر دوم میگوید که استحباب با اخبار من بلغ ثابت شده است شاید مشهور که فتوی به استحباب میداده اند مبنای دوم را قبول داشته اند. مشکل دوم که بر هر دو نظر است این است که اصل این که ثبوت ثواب با ثبوت استحباب ملازمه دارد واضح نیست در مواردی که ثواب را مترتب می کند بر فعل می گوییم استحباب ثابت می شود ولی در محل کلام ثواب بر وجوب است و اخبار من بلغ ثبوت ثواب امتثال واجب را بیان می کند غایة اخبار من بلغ اگر مدلول التزامی را بگیرد ثبوت ثواب بر امتثال واجب است که ملازمه با جعل استحباب ندارد. این اشکال بر قول دوم هم وارد است این قول می گفت وقتی خبری ثوابی آورد اخبار من بلغ می گویند همان ثواب برای تو هست و ما کشف می کردیم استحباب را اینجا اخبار من بلغ ثواب امتثال واجب را می گوید و اینکه استحباب را کشف کنیم مشکل است لذا بر بساطة مشکل داریم که استحباب را ثابت کند. بلکه یمکن ان یقال که اخبار من بلغ خبر قائم بر وجوب و حرمة را نمی گیرد و ثواب را هم نمی تواند ثابت کند چه برسد به اثبات استحاب در ذهن ما این است که اخبار من بلغ انصراف دارد از نقل وجوب و حرمة با توجه که در شریعة غالباً ثواب های زیاد برای مستحبات نقل شده است نظر به این که مستحبات داعویة ضعیف دارد مؤمنین نسبت به مستحبات اهتمام ندارند شارع مقدس برای این که مستحبات بر زمین نماند فرموده هر ثوابی که به شما رسیده همان ثواب به شما داده می شود. ما موافقیم با ارتکاز عرفی که من بلغه شیء من الثواب ثواب واجب را نمی رساند ما می گوییم یا انصراف دارد و مناسبة ثواب با مستحبات و مکروهات است کما وقع کثیراً و مساعد اعتبار هم این است که مستحبات را تقویة کند اگر این حرف را قبول کردید یا لااقل اطلاق ندارد فبها و الا غایة شمول روایات من بلغ اخبار وجوب و حرمة را اثبات اصل ثواب است استحباب ثابت نمی کند مگر بنابر قول مشهور که ترکب است و لعل مشهور که گفته اند استحباب را ثابت می کند این دو جهة را قبول کرده اند که روایات اطلاق دارد و وجوب و حرمة مرکب است . تحصل که اگر گفتید اخبار من بلغ اطلاق دارد و وجوب مرکب است استحباب ثابت میشود و اگر گفتید اطلاق دارد وجوب و حرمة بسیطند فقط ثواب ثابت میشود و اگر گفتید که اطلاق ندارد نه وجوب ثابت میشود نه ثواب. و منها : خبری ضعیف داریم بر استحباب ولی درمقابل خبری معتبرداریم بر عدم استحباب آیا اخبار من بلغ خبر بر استحباب را می گیرد یا نمی گیرد؟ فعلاً فرض می کنیم خبر بر استحباب ضعیف و خبر عدم استحباب صحیح بعد صحبت می کنیم که اگر هر دو صحیح چه می شود و معلوم می شود که اگر هر دو ضعیف باشند مشکل نداریم بلغه ثواب استحباب را می گیرد و دیگری که می گوید استحباب ندارد را نمی گیرد . بعضی فرموده اند اخبار من بلغ خبر ضعیف را نمی گیرد چون خبر صحیح که می گوید استحباب ندارد به حکم ادله حجیة به منزله علم است به عدم استحباب وقتی شارع فرمود که من تو را عالم قرار دادم به عدم استحباب پس بلغه ثواب صدق نمی کند. به عبارتی جعل علمیة برای خبر معتبر مانع میشود از صدق بلوغ ثواب در خبر غیر معتبر به شرط این که در مقابل معتبری نباشد. مضافاً که این بر مبنای جعل علمیة است ادعای ما این است که جعل علمیة برای خبر صحیح مانع از صدق بلوغ بر خبر ضعیف نمی وشد درست است که ما را عالم قرار داده بر عدم استحباب ولی این عالم تعبدی است و باعالم وجدانی فرق می کند تارة وجداناً یقین دارید که استحباب ندارد بلغه شیء من الثواب نمی گیرد چون ادامه دارد که فعلمه به رجاء ثواب و این درجایی است که یقین به خلاف نداشته باشیم باید فعمله مترتب بر بلوغ شود و درجایی که یقین داریم دروغ است محرک نحو عمل نمی شود و اما اگر یقین تعبدی به خلاف داشتیم ادله حجیة می گوید ترا عالم قرار دادم به عدم استحباب و نمی گوید که ترا عالم قرار دادم به کذب آن خبر ، در جایی که علم تعبدی بر خلاف داریم بلغه صدق می کند الان بلغه شیء من الثواب و می شود که شیء من الثواب محرک من باشد چون احتمال وجدانی می دهم که حق باشد مثل موارد استحباب احتیاط با حجة بر خلاف هم حجة دارید نماز جمعه واجب نیست مع ذلک احتیاط هم مستحب است که میگوییم این علم داریم به عدم وجوب تعبدی است و شاید واجب باشد چون شاید واجب باشد احتیاط حسن است در این جا هم شاید بلغه ثواب صدق باشد و خبر دیگر کذب باشد و همین شاید می تواند محرک باشد اخبار من بلغ شامل شد این خبر ضعیفی را در مقابل خبر معبتر و گفتیم که بین القولین ثمره ای پیدا می شود بنابر قول اول خبر ضعیف حجة می شود و با خبر معتبر تعارض و تساقط میکنند ولی بر قول دوم خبر اول حجة نیست به عنوان ثانوی استحباب ثابت میشود لذا با خبر معتبر تنافی ندارد خبر معتبر می گوید به عنوان اولی استحباب ندارد اخبار من بلغ به عنوان بلغه ثواب دارد . ممکن است کسی بگوید حتی بناء بر قول اول می شود حکم کرد با استحباب این عمل ، بنابر قول اول اخبار من بلغ شامل شد خبر ضعیف را بعد خبر ضعیف معارضه کرد با خبر معتبر و به تعارض ساقط شد کسی ادعی کند که درست است که لسان اخبار من بلغ اینجا را نمی گیرد ولی ملاک اخبار من بلغ اینجا را می گیرد در بعضی از جاها اخوند فرموده مثل امر به شیء مقتضی از نهی از ضد است امر یعنی وجوبی عنوان شامل مستحب نمیشود اینجا هم بگوییم درست اخبار من بلغ بنابر قول اول مشکل دارد ولی بعید نیست ملاک جعل استحباب در فرض تعارض هم باشد کسی بگوید اخبار من بلغ که می گوید خبر ضعیف را عمل کن استحباب ثابت است این به غرض این است که مستحبات به زمین نماند این که بگوییم اگر معارض داشت پس اخبار من بلغ داشت اخبار من بلغ منطبق نشود معارض که بالاتر از ضعف خود خبر نیست اصلاً اخبار من آمده است ضعیف ها را محرک قرار دهد. کسی بگوید آهنگ اخبار من بلغ این است که به خبر و شرائطش نظر نداشته باش همین که خبر آمد اخذ کن ولو با قواعد جور نباشد. اخبار من بلغ آمده که مؤمنین به اخبار ضعیف عمل کنند و راه دیگری نبوده است... از این حرف فرض دیگری هم واضح شد که دو خبر معتبر باشند و تعارض کردند اخبار من بلغ شامل شود خبر معتبری که معارض دارد چون خبر معتبری که معارض دارد کمتر از خبر ضعیف نیست. بلکه ممکن است کسی بگوید که اخبار من بلغ خبر معتبر بر استحباب را که معارض دارد بلسانه شامل می شود. بیان ذلک : بحثی است در باب اشتغال خطاب مختص و خطاب مشترک که میگویند اگر در اطراف علم اجمالی یک خطاب مشترک و یک خطاب مختص داشتید ، خطاب مشترک تعارض و تساقط می کند و خطاب مختص باقی می ماند مثلاً یا این فرش پاک است یا آن آب پاک است که یک کل شیء نظیف خطاب مشترک است و چون هر دو نمی شود که نظیف باشد یتعارضان و یتساقطان همیشه خطاب مشترک مرخص در اطراف علم اجمالی به الزام تساقط می کنند و آب یک خطاب مختص دارد که کل شیء لک حلال است و فرض این خطاب را ندارد در نتیجه این آب را می توان نوشید ولی نمی توان با ان وضوء گرفت وضوء نمی توان گرفت چون طهارتش را احراز نکرده اید می توان نوشید چون یقین ندارید که نجس است کل شیء کل حلال حتی تعرف انه حرام. در محل کلام یک خطاب مشترک دارد و یک خطاب مختص خطاب مشترک صدق العادل است که هر دو خبر را می گیرد صدق العادل در دو طرف تعارض و تساقط می کند خطاب مختص که اخبار من بلغ است خبر قائم بر استحباب را می گیرد بلامعارض لذا می توان گفت یکی از مواردی که شمول اخبار من بلغ مبتلاء به اشکال است خبر معتبر بر استحباب است که معارضه دارد با خبر معتبر بر عدم استحباب اخبار من بلغ بلسانه این خبر را می گیرد و مشهور که فتوی داده اند به استحباب عملی که خبرش صحیح است ولی معارض دارد

آمار بازدیدکنندگان

156619
امروزامروز87
دیروزدیروز1523
این هفتهاین هفته1876
این ماهاین ماه34170
کل بازدیدهاکل بازدیدها1566199

كانال تلگرام درس خارج

تقويم قمري