User Rating:  / 0
PoorBest 

درس اصول آیت الله گنجی

جلسه ی دوم

91/06/12

موضوع ::  
زمان حجم دانلود پخش
 
00:46:75 10.7MB دانلود {audio}http://www.ganjee.ir/sound/osoul/1391/osoul-910612-02.mp3{/audio}

 

تقرير فارسي:

12/ 6/ 91(307)

أنظار حول اين آيه شريفه علی طرفی النقيض است نائينی فرموده که دلالت اين آيه کمتر از آيه نباءنيست بعضی گفته اند که حتی أدل است.

در مقابل بعضی فرموده اند که هيچ دلالتی بر حجية خبر واحد ندارد شيخ أنصاری از شيخ بهائی نقل کرده که دلالة اين آيه شريفه مثل رواية من حفظ أربعين حديثاًً است بعد شيخ فرموده و هذه أشارة به اين که دلالة اين آيه شريفه بر حجية خبر واحد ضعفية جداً .

تقريب الإستدلال

تقريب استدلال يک وجه بيشتر نيست که آن وجه مرکب از چند مقدمه است که يک مقدمه اش چند بيان دارد

مقدمه أول :

ذيل آيه ظهور در وجوب تحذر دارد و حسن و إحتمال تحذر فائده ندارد .

در مقابل وجوب تحذر دو أحتمال هست يکی حسن تحذر و ديگر اين که در صدد بيان مطلوبية تحذر نيست و مجرد شايد است

إدعی اين است که اگر دلالت کند بر وجوب و سائر مقدمات هم تمام شود تم الإستدلال و إلا اگر بر حسن دلالة کند حسن با لا حجة ميسازد کما اين که در مورد روايات ضعيفة که حجة نيست می گوييد الإحتياط حسن .

و أما مجرد إحتمال اگر لعلهم ابداء تحذر باشد بعضي توهم کرده اند که باز مفيد برای استدلال هست همين که خدواند فرموده که محتمل است که حذر کنند معلوم می شود که قول منذر حجة است چون اگر قول منذر حجة نبود قبح عقاب بلابيان لازم ميآيد قبح عقاب بلا بيان احتمال حذر همراهش نيست جايی که قبيح است عقاب بلابيان احتمال نمی دهيم إحتمال حذر را و قبيح محتمل نمی شود پس اگر لعلهم يحذرون برای مجرد احتمال باشد استدلال تمام ميشود به ضم بقيه مقدمات اين با حسن تحذر فرق می کند چون حسن تحذر با عدم حجية می سازد ولی احتمال تحذر با عدم حجية نمی سازد .

و لکن اين حرف درست نيست همان طور که سائر أصوليين گفته اند بايد وجوب تحذر را درست کرد چون يکی از مقدمات أربعه که می ايد اين است که لعلهم يحذرون بايد إطلاق داشته باشد و إحتمال تحذر اطلاق بر دارد نيست

اين مقدمه را به سه بيان إثبات کرده اند

بيان أول

گفته اند لعل برای ترجی وضع شده است و لعلهم يحذرون از خداوند صادر شده است و برای خداوند ترجی حقيقی معنی ندارد چون رجاء حقيقی و نفسانی مستلزم جهل است لذا :

در اينجا دو مسلک وجود دارد يکی از قدماء که گفته اند لعل وضع شده برای ترجی و در مواردی که محال است مجاز است و أقرب المجازات محبوبية است

ويکی متأخرين که شايد از آخــوند شروع شده اين است که صيغ انشائية کلاً وضع شده برای معانی إنشائية و إيقاعية و با لعل ترجی را انشاء ميکنيد[1] آخــوند در أول بحث أوامر گفته که أمر يک معنی بيشتر ندارد و آن طلب إنشائی است و آنچه از معانی که ميگوييد دواعی است لعل هم وضع شده برای معنای إنشائی و دواعی آن مختلف است آخــوند در جای ديگر گفته که صيغ أنشائی أنصراف دارد به داعی حقيقی و در مورد خداوند که داعی حقيقی معنی ندارد أقرب به آن داعی ، داعی محبوبية است وقتی که تحذر محبوب شد ملازمه دارد شرعاً با وجوب لعدم القول بالفصل چون إجماع داريم که يا حسن است و واجب يا حسن نيست و واجب نيست و عقلاً چون تحذر يا مقتضی دارد که واجب است يا مقتضی ندارد که نه واجب است نه مستحب .

نظر آقاضياء و إصفهاني

در مقابل آخــوند بعضی مثل أقاضياء[2] و إصفهانی گفته اند که از لعل حسن تحذر إستفاده نميشود اين که معروف است لعل برای ترجی است بيخود است کثيراً ما لعل إستعمال شده در موردی که برای ترجی نيست مثل لعلک تارک بعض ما يوحی و لعلک باخع نفسک و لعلک تردتی من بابک و لعلک وجدتی فی مجالس البطالين و..إصفهانی فرموده لعل کلمة الشک و لذا در فارسی لعل را به شايد معنی می کنند نه به أميد .

بنابراين حرف که لعل برای ابراز احتمال است أساس حرف آخــوند به هم می خورد چون در مقدمه اول گفتيم که لعل اگر برای إحتمال باشد فائده ندارد .

و لکن در ذهـــن ما اين است که فرمايش إصفهانی در محل کلام بلا وجه است لعلهم يحذرون محبوبية از آن إستفاده ميشود خصوصاً که ماده حذر هم از موادی است که محبوبية در آن وجود دارد

اما نسبت به لعل ما نتوانستيم حرف ايشان را باور کنيم کما اين که حرف أدباء را باور نداريم اينکه لعل کلمه الشک باشد را شک داريم بعيد است که در کلام عرف برای ترجی أدات نداشته باشند لذا آنچه درذهن ما آمده است اين که لعل را که إستعمال ميکنند متعارف در جايی است که إنتظار و ترقب ان فعل وجود دارد .

اين که آقا ضياء أشکال کرده که «لعل»دلالة بر محبوبية ندارد إنصافش اين است که در اين طور أفعال مرغبة «لعل» برای محبوبية است بله کلمه «لعل» فی نفسه دلالة بر مطلوبية ندارد ولی با اين أفعال که باشد مطلوبية را می رساند .

_______________

[1] کفاية الأصول ج2ص298.

[2] نهاية الأفکار ج3ص126.

Add comment


آمار بازدیدکنندگان

111863
امروزامروز91
دیروزدیروز666
این هفتهاین هفته2409
این ماهاین ماه8976
کل بازدیدهاکل بازدیدها1118634

كانال تلگرام درس خارج

تقويم قمري