ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

درس اصول آيت الله گنجي

جلسه ي صد و سی  و سوم

92/03/06

موضوع :: برائة در شبهات موضوعیه
زمان حجم دانلود پخش
00:42:06 12.00 MB دانلود

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

بسم الله الرحمن الرحیم بحث در مواردی بود که شمول اخبار من بلغ نسبت به آن موارد مبتلای به اشکال بود یک از آن موارد اخبار از موضوعات است قدر متیقن از اخبار من بلغ اخبار از ثواب و حکم است اما اخبار من بلغ موضوعات خارجیة را بگیرد باید تفصیل داد : تارة موضوعی که خبر متکفل آن است موضوع است برای حکم استحابی است و تارة موضوع است برای جواز اخبار شاید مواعظ و مناقب همین طور است و اما اگر موضوعی که خبر می دهد موضوع حکم شرعی باشد مثل مسجد که موضوع حکم شرعی است خبر ضعیفی آمده است فلان مکان مسجد است یا مرحوم شیخ انصاری مثال زده عادل خبر آورده است که اینجا قبر هود و صالح است که موضوع است بر استحباب زیارة. اگر موضوع حکم شرعی نبود اخبار من بلغ آن را نمی گیرد و اما اگر خبر از موضوع شرعی داد بالإلتزام خبر از ثواب است کسی که می گوید اینجا مسجد است خبر می دهد بالالتزام به استحباب نماز در مسجد. اگر کسی گفت فضائل موضوع برای حکم مستحبی است ذکر فضائل مستحب است اخبار از موضوع شرعی بالالتزام اخبار از حکم شرعی است صدق می کند بلغه ثواب. و منها : اگر خبر آمد که عملی افضل از عمل دیگر است ایا اخبار من بلغ خبر از افضل را شامل میشود یا مختص به خبر از فضیلة. شیخ انصاری فرموده که افضلیة مستحب را شامل میشود شیخ از منکرین ترتب است بر این اساس اگر دو مستحب تزاحم کردند شیخ می گوید افضل مستحب است بر این مبنی فرموده که اخبار از افضلیة اخبار از استحباب است در فرض تزاحم .این که خبر می گوید مثلاً زیارة امام رضا علیه السلام افضل از عمره است خبر ضعیف است و لکن اخبار من بلغ می گیرد چون در حقیقة خبر از افضلیة خبر از استحباب است عند التزاحم و خبر از استحباب هم داخل در اخبار من بلغ است. ولکن در ذهن ما این است که موضوع من بلغه ثواب اصل ثواب بر عمل را می گوید نه تأکد بر ثواب را ، من بلغه الثواب زیادی از ثواب را نمی گیرد و ایضاً مرحوم شیخ انصاری فرموده در ألسِنه بعض از متأخرین آمده است که اخبار من بلغ موجب تسامح در دلالة هم میشود خبر ضعیف الدلالة را هم می گیرد فرموده که و لکن این حرف درست نیست خبری که دلالتش بر ثواب محرز نیست بلغه ثواب محرز نیست لذا اخبار من بلغ اخبار ضعیف الدلالة را ترمیم نمی کند هر چند اخبار ضعیف السند را تمام کند . حاصل الکلام : موضوع اخبار من بلغ مرکب است از دو قید بلغه ثواب و این که ثواب محرکیة هم داشته باشد این مواردی که ذکر کردیم که اشکال داشت اشکال به احد الأمرین رجوع می کرد یا اشکال از این جهة بود که بلغه ثواب صدق نمی کرد یا فعلمه محقق نبود مثل جایی که خبر عقاب داشت. نتیجه گرفتیم که احتیاط در عبادات نیاز به دلیل قطعی نداریم و در عبادات احتیاط امکان دارد به قصد رجاء که واضح است و به قصد امر قطعی هم به اخبار من بلغ در عباداتی که مفاد خبر ضعیفی شده است. این که اخوند می فرمود امرش توسلی است و امر توسلی مقربیة ندارد دوری از فقه است تنبیه ثالث در شبه موضوعیه : در شبهات موضوعیه همه قائل به برائة هستند حتی اخباریین این که اخباریین قائل به احتیاط شده اند در شبهات حکمیه تحریمیه است بخاطر روایات قف و از نظر ادله ، ادله ای که در برائة شرعی گذشت بعضی در شبهات موضوعیة بود کل شیء فیه حلال و حرام در خصوص شبه موضوعیه است و بعضی قدر متیقنش شبه موضوعیه است مثل رفع ما لایعلمون به قرینه وحدة سیاق و از نظر برائة عقلی فرقی نمی کند چه در شبهات حکمیه و چه در شبهات موضوعیة می گوید قبیح است عقاب بلابیان شاید عقل در شبهات موضوعیه حکمش واضح تر باشد و در شبهات حکمیه باید فحص کرد شاید در معرض باشد ولی درشبهات موضوعیة که منشأش امر خارجیه است و ربطی به مولی ندارد عقل حکم به برائة واضح است. شبه شیخ بر برائة در شبهات موضوعیة : ولکن مع ذلک کله شیخ انصاری در شبه موضوعیه شبه ای القاء کرده است که نتیجه اش وجوب احتیاط است در شبهات موضوعیه است. کسی بگوید در شبهات موضوعیه باید احتیاط کرد چون در شبهات موضوعیه بیان تمام است و یُعلَم است و می دانید که میته حرام است ولی نمی دانید که این میته است یا نه ؟ مقدمه علمیه واجب هم است و مقدمه علمیه هم به احتیاط است. جواب شیخ از این شبه : مرحوم شیخ انصاری جواب داده که : اما این که می گویید بیان تمام است درست نیست تمامیة بیان به این که هم کبری معلوم باشد و هم صغری. بیان یعنی مصحح عقوبة و وقتی که عبد کبری و انطباق بر صغری را بداند مصحح عقوبة هست و بیان تمام است کسی که صغری را نمی داند فقط می داند که میته حرام است ولی نمیداند این میته است مولی مصحح عقوبة ندارد. شیخ انصاری یک نقضی کرده که اگر بناء باشد که بیان کبری کافی باشد باید در شبهات حکمیه هم بگویید احتیاط واجب است چون در شبهات حکمیه هم یک کبریاتی داریم مثل این که خبائث را حرام کرده است شاید شرب تتن از خبائث باشد مثل شبه موضوعیه می شود اگر بناء باشد بیان کبری برای صحة عقوبة کفایة کند باید در شبه حکمیه هم احتیاطی شد. و اما این که فرمودید مقدمه علمیه ، مقدمه علمیه ربطی به بحث ندارد چون مقدمه علمیه در جایی است که اصل تکلیف معلوم است و اشتغال یقینی است مثل اذا زالت الشمس وجب الصلاة که اصل تکلیف معلوم است ولی شک در جهة قبله دارد من باب باید به سه طرف یا چهار طرف نماز خواند مقدمه علمیه مقدمه ای است که موجب میشود علم به فراغ را از تکلیفی که علم به اشتغال داریم و در محل کلام اصل اشتغال معلوم نیست و شک در اصل اشتغال است و در جایی که شک در اصل اشتغال است جای مقدمه علمیه نیست. تفصیل آخوند مرحوم اخوند مطلب را عوض کرده و گفته : مطلوب مولی دو قسم است تارة مطلوب مولی صرف ترک شیء است و أخری ترک ساری . اگر مطلوب صرف الترک باشد در فعل مثال شرعی داریم مثل این که مطلوب صرف الوجود نماز بین الحدین است ولی در نواهی مثال شرعی نداریم نواهی در شریعة به نحو انحلالی است حرام کرده ترک شرب خمر را ترک همه افراد است و جمیع الوجودات است لذا اخوند مثل به نذر زده است کسی نذر می کند ترک صرف الوجود تدخین را این وجوب وفائش این است که هیچ فردی از تدخین را ایجاد نکند ولی اگر یک بار تدخین کرد قدرة بر ترک صرف الوجود ندارد. در موالی عرفیه هم مثال وجود دارد مثل این که پدری هنگام خواب نهی می کند فرزندش را که لاتتکلم ابدا که مطلوب صرف ترک تکلم است و یک بار تکلم پدر از خواب بیدار می شود و در صورت عصیان دیگر قدرة ندارد. آخوند فرموده اگر مطلوب مولی ترک صرف الوجود شد حرف قائل که می گفت در شبهات موضوعیة احتیاط لازم است درست است این شخص که نذر کرد ترک صرف الوجود تدخین را اگر جایی شک کرد که این تدخین است یا نه؟ باید ترک کند یا این فرزند اگر شک داشت که این تکلم صرف الوجود هست یا نه؟ که یقین دارد به تکلیف طلب ترک صرف الوجود این ترک صرف الوجود لایحصل الا اینکه از مشکوکات اجتناب کند.

آمار بازدیدکنندگان

156622
امروزامروز109
دیروزدیروز1523
این هفتهاین هفته1898
این ماهاین ماه34192
کل بازدیدهاکل بازدیدها1566221

كانال تلگرام درس خارج

تقويم قمري